Maturalny Kalendarz Adwentowy, 9. grudnia

Darmowe notatki z języka polskiego do matury 2026.

W dzisiejszym powtórzeniu poznasz: streszczenie Pieśni o Rolandzie, motywy Księgi Hioba, konteksty do Mitologii Jana Parandowskiego

---

Opracowanie przygotowała:

Katarzyna Kucharska, polonistka, autorka pierwszych opracowań na maturę ustną

---

Streszczenie Pieśni o Rolandzie

Streszczenie Pieśni o Rolandzie (fragmenty)

pieśni 55, 58, 63, 79, 83, 126, 135, 168, 173-175

Karol Wielki po długiej kampanii w Hiszpanii zdobywa zamki i miasta, przywracając chrześcijańską kontrolę nad ziemiami. Wojna dobiegła końca, więc cesarz wraz z armią szykuje się do powrotu do Francji. Hrabia Roland, jeden z najdzielniejszych rycerzy Karola, staje na kopcu i unosi chorągiew wysoko ku niebu – to znak dla Franków, by rozbijali obóz i przygotowali się do wymarszu. Tymczasem w pobliskich górach i dolinach gromadzą się poganie – ogromna, czterystotysięczna armia Saracenów, uzbrojona, gotowa do ataku o świcie. Francuzi nie wiedzą o zasadzce.

Wraz z nastaniem dnia Karol przejeżdża wzdłuż szyków, wybierając dowódców straży. Pyta baronów, komu powierzyć tylną straż – najniebezpieczniejszą pozycję. Ganelon, żywiący nienawiść do Rolanda, wskazuje właśnie jego. Mimo niechęci króla, Roland zostaje mianowany dowódcą tylnej straży Franków. Sam Karol proponuje Rolandowi, aby zabrał połowę całej armii dla bezpieczeństwa, lecz hrabia odmawia, uznając to za hańbę wobec swojego rodu. Zabiera jedynie dwadzieścia tysięcy najlepszych rycerzy i zapewnia cesarza, że przeprowadzi tylną straż bezpiecznie, dopóki starczy mu życia.

Tymczasem Saraceni zbroją się do bitwy: nakładają hełmy, przypasują miecze, biorą bogate tarcze i włócznie, wsiadają na rumaki. Ich uzbrojenie połyskuje w słońcu, gra tysiąca trąb wypełnia doliny. Frankowie słyszą ten hałas. Oliwier, przyjaciel Rolanda, ostrzega go, że nadciąga potężna armia pogan i sugeruje, że powinni wezwać pomoc, zanim będzie za późno. Roland jednak nie chce zawstydzić się przed Francją – uważa, że byłoby hańbą prosić o wsparcie. Pragnie walczyć dla chwały króla i chrześcijaństwa. Przypomina, że rycerz musi znosić trudy wojny i być gotowym oddać życie, a on nie zamierza dawać złego przykładu.

Wkrótce rozpoczyna się wielka bitwa. Frankowie walą kopiami, mieczami i włóczniami, a pole szybko pokrywa się trupami zabitych i rannych. Saraceni, choć liczni, nie wytrzymują naporu. Zaczynają uciekać, a Frankowie ruszają w pościg. Mimo zwycięstw napór wrogów jest tak wielki, że sytuacja Rolanda i jego rycerzy staje się coraz bardziej dramatyczna. Oliwier ponownie błaga Rolanda, aby zadmuchał w róg – sygnał dla Karola. Roland jednak nadal odmawia, nie chcąc stracić honoru.

W końcu, gdy bitwa trwa i wojowników Franków jest coraz mniej, Roland czuje, że jego siły słabną. Skroń ma pękniętą, krew płynie z ust. Wreszcie chwyta róg i dmie w niego z całych sił. Dźwięk jest tak potężny, że słyszy go sam Karol. Król rozpoznaje z trwogą, że Roland jest w niebezpieczeństwie, a doradca Naim przekonuje go, że hrabia musi toczyć rozpaczliwą walkę i trzeba natychmiast wracać mu na pomoc. Karol zaczyna gromadzić armię do odwrotu.

Tymczasem Roland, śmiertelnie ranny, czuje zbliżającą się śmierć. Mózg wypływa mu uszami, a on modli się do Boga za poległych towarzyszy i powierza swoje życie archaniołowi Gabrielowi. Idzie powoli w stronę Hiszpanii, wspina się na niewielkie wzniesienie otoczone czterema marmurowymi głazami. Tam pada na ziemię i traci przytomność.

Chcąc, by jego słynny miecz Durendal nie wpadł w ręce pogan, Roland próbuje go zniszczyć, uderzając w skałę. Ostrze jednak nie pęka – jest nienaruszone, święte, zawiera bowiem relikwie świętych. Hrabia żałuje, że nie zdoła go zniszczyć, i wspomina liczne zwycięstwa, które dzięki niemu odniósł.

Gdy czuje, że śmierć opanowuje całe jego ciało, Roland kładzie się pod sosną na zielonej murawie, twarzą zwróconą ku wrogom, aby świadczyło to o jego odwadze. Pod siebie wkłada miecz i róg, by nikt mu nie zarzucił tchórzostwa. Ostatkiem sił bije się w pierś, wyznaje swoje winy i oddaje Bogu rękawicę – gest symbolicznego przekazania duszy. Aniołowie zstępują z nieba, by unieść jego duszę do Boga.

---

Motywy z Księgi Hioba

1. Motyw cierpienia niezawinionego

Hiob jest człowiekiem sprawiedliwym i pobożnym, a mimo to zostaje dotknięty ogromnymi nieszczęściami: traci majątek, dzieci, zdrowie. Jego los podważa prostą zasadę „dobrym dzieje się dobrze, złym – źle”. Cierpienie Hioba staje się próbą wiary i pytaniem o sens bólu osób niewinnych.

⸻

2. Motyw próby wiary

Bóg dopuszcza doświadczenie Hioba, aby ukazać siłę jego zaufania. Hiob, choć buntuje się i pyta o sprawiedliwość, nie odwraca się od Boga. Cierpienie ujawnia jego wewnętrzną postawę oraz to, że wiara nie polega na gwarancji doczesnego szczęścia, lecz na zaufaniu mimo braku zrozumienia.

⸻

3. Motyw rozmowy człowieka z Bogiem

Hiob wchodzi w dialog z Bogiem — najpierw poprzez lamenty i skargi, a ostatecznie poprzez bezpośrednią odpowiedź Boga z wichru. Bóg nie tłumaczy Hiobowi przyczyn zła, lecz ukazuje potęgę stworzenia. Dialog odsłania ograniczoność ludzkiej perspektywy oraz tajemnicę boskiego planu.

⸻

4. Motyw przyjaźni fałszywej / złego pocieszenia

Trzej przyjaciele Hioba — Elifaz, Bildad i Sofar — przychodzą go pocieszyć, ale oskarżają go o ukryte grzechy, wierząc w prostą zasadę odpłaty. Ich postawa symbolizuje ludzką skłonność do pochopnych sądów i szukanie winy w ofierze. Motyw pokazuje, jak trudno jest okazać prawdziwe współczucie.

⸻

5. Motyw sprawiedliwości Bożej

Hiob pyta o sens boskiej sprawiedliwości: dlaczego niewinni cierpią, a źli czasem żyją w dostatku? Bóg odpowiada, że ludzkie poznanie jest ograniczone i nie ogarnia pełni boskiego planu. Motyw ukazuje konflikt między ludzką logiką a boską perspektywą oraz tajemnicę Bożego działania.

---

---

Konteksty do Mitologii Jana Parandowskiego

1. „Antygona” Sofoklesa – konflikt prawa boskiego i ludzkiego, idea fatum

Tragedie greckie, takie jak Antygona, wyrastają bezpośrednio z mitologicznego światopoglądu. W micie i w dramacie rządzi fatum — siła wyższa, której nie można uniknąć mimo prób oporu. Klęska Antygony powtarza schemat bohaterów z mitów, np. Ojdipusa: człowiek stoi wobec potężnych praw boskich, których złamanie prowadzi do tragicznych skutków.

🔹 Mitologiczna koncepcja losu → rozwinięta i pogłębiona w tragedii Sofoklesa.

⸻

2. „Odyseja” Homera – motyw wędrówki i próby bohatera

W mitologii Parandowskiego często pojawia się schemat wyprawy bohatera (Herakles, Tezeusz, Jazoni, Perseusz).

Ten sam archetyp realizuje Odyseusz — bohater przechodzący liczne próby, dzięki którym odkrywa własną tożsamość.

🔹 Epicki wzorzec herosa → zakorzeniony w postaciach mitologicznych.

⸻

3. „Boska komedia” Dantego – synteza antyku i chrześcijaństwa

Dante odwołuje się do mitologii, czyniąc Wergiliusza przewodnikiem po zaświatach i umieszczając wielu bohaterów antycznych w Piekle i Czyśćcu.

🔹 Mitologia stanowi fundament europejskiego imaginarium na przestrzeni stuleci.

⸻

4. „Mit o Prometeuszu” a „Konrad Wallenrod” Mickiewicza

Mit Prometeusza — buntownika cierpiącego dla dobra ludzi — jest archetypem poświęcenia i buntu przeciw wyższym siłom.

Mickiewicz tworzy bohatera „prometejskiego”, który poświęca siebie dla narodu.

🔹 Mit tworzy matrycę polskiego romantyzmu i bohaterów „z misją”.

⸻

5. „Makbet” Szekspira – hybris, przepowiednia i tragizm

Makbet powtarza mitologiczny schemat bohatera, który przez przekroczenie granic (hybris) i wiarę w przepowiednię doprowadza do własnego upadku.

To echo struktury mitów o bohaterach karanych za pychę (np. Arachne, Niobe).

🔹 Szekspir korzysta z logiki mitu: wina → kara → tragiczna świadomość bohatera.

---

Omówienie wszystkich epok i lektur, kontekstów oraz opracowanie na maturę ustną znajdziesz w moich Kursach maturalnych

---