Tematy na maturę rozszerzoną 2026

Analiza tematów maturalnych – co się powtarza, a czego jeszcze nie było

Na podstawie zestawienia tematów z informatora, próbnych matur i majowych arkuszy można wyodrębnić powtarzające się obszary i wskazać zagadnienia, które dotąd nie pojawiły się jako główny problem wypracowania.

I. Najczęściej powtarzające się zagadnienia

1. Kreacja świata przedstawionego

To zdecydowanie najczęściej powracający obszar. Pojawia się w różnych wariantach:

• rola paraboli w kreacji świata

• komizm w kreacji świata

• autobiografizm jako sposób kreowania świata

• oniryzm i nadrealizm

• relacja realizmu i fantastyki

Zagadnienie kreacji świata przedstawionego jest jednym z najpewniejszych tematów maturalnych. Powtórz więc z każdej lektury sposoby kreacji: czasu i miejsca akcji, bohaterów, zdarzeń, narracji.

2. Konwencje literackie

Regularnie powracają pytania o wpływ konwencji na sens utworu:

• konwencja symboliczna

• groteskowa

• oniryczna

• realistyczna i fantastyczna

Należy szczególnie przygotować się na analizę funkcji konwencji w interpretacji dzieła.

Pełne opracowanie terminów literackich znajdziesz w mojej notatce PDF, w której znajdziesz szczegółowe informacje o filozofii, gatunkach literackich, wzorcach osobowych epoki itd.

3. Bohater literacki

Powtarzają się zagadnienia związane z funkcją postaci:

• heroizacja i deheroizacja

• tożsamość jednostki

• bohater jako nośnik idei

Bohater jest traktowany jako klucz do odczytania sensu utworu.

4. Przestrzeń i czas

Często pojawiają się pytania o ich znaczenie:

• funkcja przestrzeni w interpretacji utworu

• konstrukcja czasu

Sposób organizacji świata (czas i przestrzeń) wpływa na sens dzieła.

Opracowanie lektur z rozszerzenia znajdziesz TUTAJ

Opracowanie wszystkich lektur znajdziesz TUTAJ

5. Intertekstualność i nawiązania

Powtarzające się zagadnienia:

• aluzja literacka

• nawiązania do Biblii i antyku

• relacje między tekstami

Wniosek: ważna jest umiejętność czytania utworu w kontekście innych tekstów kultury.

6. Komizm, groteska, tragizm

Szczególnie często pojawiają się w odniesieniu do „Szewców”:

• funkcja komizmu i bohatera tragicznego

• funkcja groteski

II. Podsumowanie powtórzeń

Najczęściej pojawiające się obszary to:

• kreacja świata przedstawionego

• konwencje literackie

• bohater literacki

• przestrzeń i czas

• intertekstualność

• groteska i komizm

• parabola i mitologizacja

III. Czego jeszcze nie było (a wynika z wymagań CKE)

Na podstawie wymagań egzaminacyjnych można wskazać obszary, które dotąd nie pojawiły się jako główny temat wypracowania.

1. Narracja i narrator

• typy narratora

• punkt widzenia

• mowa pozornie zależna

2. Język i styl

stylizacja (archaizacja, kolokwializacja)

• funkcje języka

• rola środków stylistycznych

3. Kompozycja utworu

• klamra kompozycyjna

• fragmentaryczność

• konstrukcja otwarta i zamknięta

4. Gatunki literackie

• dramat

• powieść

• esej

• tragedia

5. Problematyka filozoficzna

• egzystencjalizm

• absurd

• stoicyzm

• nihilizm